‹ሀገርና ጩኸት›

ዝም የምንልበት ሳይሆን የምንወያይበት ጊዜ ነው

ሀገር የማቅናት ፈተና ውስጥ ነን፡፡ መንግስት በአንድ በኩል አረገብኩ ሲል በሌላ በኩል ድምጽ አለ፡፡ እዚህ ሰፈር ሲሰክን፤ እዚያ ሰፈር ይደፈርሳል፡፡ ሀገሬ እንዲህ ባለው ሙቀት እየታመሰች አለች፡፡ እውነት ነው ለአመታት በዚህ አዙሪት ውስጥ ነው ያለፈችው፡፡ የሥልጣን ሽግግር ከተካሄደ ወዲያም ቢሆን እዚህም እዚያም ያለው ድምጽ አንዳንዴም ሲያውክ፤ አንዳንዴም ሲያበሳጭ፤ አንዳንዴም ሲያሳስብ፤ ብቻ ባለብዙ መልክ ሆኖ ቀጥሎ ይስተዋላል፡፡

ሀገር በጩኸት ብትፈርስ፤ ኢትዮጰያ የኢያሪኮን ታሪክ በደገመችው ነበር፡፡ አዋቂ የበዛበት ዘመን ሆኗል፡፡ በተፈለጉ ዘመን ያልነበሩ ‹ምሁራን› አሁን በየቴሌቪዥን መስኮቱ ይታያሉ፤ ትንታኔያቸው ሀገርን በ‹እውቀት› ሙላት ሊግቱ ሲታትሩ ይስተዋላሉ፡፡ የመታመን መጠናቸውን ለጊዜው ለመመዘን ባልችልም፡፡ ሀገር እንዲህ ባለው ጊዜ ሁነኛ ተዓማኒ የመረጃ ምንጭ ቢያስፈልጋትም፤ ከግልብ የሚነዱ በርካቶች አሉና የእነዚሁ ጋላቢዎች ቁርስ ራት መሆናቸው ግድ ነበር፤ ነውም፡፡

በተለይም እንዲህ ባለው ወቅት ሚዲያው ያለው ሚና ለክፉም ለደግም ቅርብ ነውና በርካቶቹ ጉዳዮች ጥንቃቄ ከመፈለግም ባሻገር ትዕግስት የሚፈትኑ አይነት እንዳይሆኑ በአንክሮ መከታተል ያሻል፡፡ ለህብረተሰቡ አጀንዳ በመቅረጽ የህዝብ ፍላጎቶችና አስተሳሰቦች ላይ በትኩረት መስራት የሚገባበት ጊዜ ላይ ያለን ይመስለኛል፡፡ ሚዲያው ሀሳቦች የሚንሸራሸሩበት፤ የህዝቡ መንፈስና እሳቤዎች የሚዳሰሱበት እንዲሆኑ ምኞቴ ነበር፡፡ በተለይም በብሮድካስት ሚዲያው አካባቢ ያለው ነገር ከዚህ አንጻር ሲቃኝ አንድም ሚዲያዎቹን የሚመሩ አካላት አልያም ‹ባለሙያ› ነን የሚሉትና ፕሮግራሞች የሚያዘጋጁና የሚያቀርቡት፤ ዜናዎችን የሚያዘጋጁና የሚተነትኑት ግለሰቦች በእርግጥም ሙያውን ስለማወቃቸውና ስለመረዳታቸው ማጠየቅ ግድ ነው፡፡

ተንታኝ በዝቶ ይስተዋላል፡፡ ሁሉም ሰው ፖለቲከኛ ለመሆን ከመጣጣሩ በላይ ጉዳዮችን ለመተንተን የሚመርጠው ርዕሰ-ጉዳይ ከማንነቱ ጋር መነሻ ባደረገ መልኩ መሆኑን ለማስተዋል ረዥም ጊዜ ማጤን አይጠይቅም፡፡ በርካቶች በዚህ የማንነት ጉዳይ ተጠልፈው ሲወድቁ ይታያል፡፡ በ‹ማናለብኝነት› መንፈስ በርካታ ተከታዮች አሉኝ፤ አልያም ብዙዎች ያነቡኛልና ያዳምጡኛል በሚል ‹ፈሊጥ› በርካቶች ሳይታሰብ ጠርዝ ላይ በአንዳች የ‹ግል› አጀንዳ ሳይቀር ቅርቃር ገብተው ይስተዋላሉ፡፡ ከዚህኛው ቅርቃር እኒህን ግለሰቦች ለማላቀቅ ፈተና በዝቶ ይስተዋላልም፡፡

ጎራ ለይቶ መጠዛጠዙ በርክቶ ይስተዋላል፡፡ የሰው ልጅ ጉዳት ሳይሆን፤ የተጎዳው አካል ከየትኛው ወገን እንደሆነ ማጣራቱ ላይ አበርትቶ ሲሰራ ይስተዋላል፡፡ የተጎጂዎችን ጾታ ሳናውቅ ብሔራቸው ይነገረናል፡፡ ማህበራዊ ሚዲያው በምን መልክ መጠቀም እንደሚገባን የሚሰብኩ የሚመስሉን ግን ደግሞ ከምክራቸው ስሜት ሳንወጣ እነርሱ ራሳቸው በየገጾቻቸው ጠርዝ የረገጡ ጉዳዮችን የሚግቱን በርክተዋል፡፡

ለበርካታ ጊዜያት በተለይም የብሔር ብሔረሰቦችን ጉዳይ የሚያነሳውን አካል ጠባብና ዘረኛ፤ የአንድነትን ጉዳይ የሚያነሱ አካላትን ጉዳይ ደግሞ ‹የአንድነት ኃይል› እየተባሉ ሲፈረጁ ይስተዋላል፡፡ በዚህ ትርጓሜ ውስጥ በርካታ ሠዎች ለመካተት ሲሹ መስተዋሉ አይካድም፡፡ በተግባር የሆኑት እና የኖሩት ግን ጥቂቶች ቢመስሉም፡፡

አንድነት ማለት ሀገራዊ መሠረት ባደረጀ ሁናቴ ልዩነቶችን አቻችሎ በሚያግባቡና በሚያመሳስሉ ጉዳዮች ላይ የበለጠውን መልካም ነገር ጨምሮ ለመኖር የሚደረገው ጥረት ሲሆን፤ አንዳንድ ይህንን አንድነት የሚባል ሀሳብ ባልተገባ ሁነት በመተርጎም ወደ አንድ አይነትነት ለመተርጎምና፤ በተግባርም ለማመለካት ሲሞክሩ ተስተውሏል፡፡

ኢትዮጵያ በመሠረቱ ያሏትን በርካታ ብሔሮችና ብሔረሰቦች እና ህዝቦች፣ ባህሎችና ቅርሶች፣ ወግና ልማዶች፣ ብሎም በርካታ ሁነቶችን ላስተዋለ ሰው፤ በተለይም ባለፉት በርካታ መቶና ሺህ አመታት ነገስታት የነበራቸውን ታሪክ ወደኋላ መለስ ብሎ ለተመለከተ፤ ህዝቦች በአንድም ይሁን በሌላ ምክንያት እንዲገብሩ ሆነዋል ተብሎ የተጻፉ ታሪኮቻችን በተለይም ባለፉት ሶስት አስርት አመታት የተጫናቸው አቧራ አራግፈው በአዲስ መልክ ሲተየቡ ተመልክተናል፡፡

በእነዚህም ታሪኮች ላይ መግባባት ላይ መድረስ ተስኖናል፡፡ ተመሳሳይ የሚመስልም ምልከታዎችን ማግኘት በራሱ ከባድ ሆኖብናል፡፡ የአንድ እንኳ ቢቀር የጋራ የምንለው የምናከብረው ባህል፤ ቀግና ልማድ ብሎም ጀግና ማውጣት ተስኖናል፡፡ ምሁራን የሚባሉትም ግለሰቦች ቢሆኑ፤ ከአንድ ሰፈር ቅርቃር ውስጥ በተቻላቸው መጠን ድምጽና ሙገሳ ለማግኘት ለብሔር ማንነታቸው (በተለይም የራሳቸውን ስምና ዝና ፍለጋ፤ አልያም በአካባቢያቸው ሰው ተቀባይነትን በማግኘት ወደአደባባይ ለመውጣት በማሰብ) ሲታገሉ ተስተውሏል፡፡ የጋራ የሚባለውን ጉዳይ እርግፍ አድርጎ በመተው ልዩነቶች ላይ በብርቱ ሲሰራ ታይቷል፡፡

መንግስትም በተለያዩ አጋጣሚዎች ይህንኑ ሲሰራ ተስተውሎ ሰንብቷል፡፡ ኢትዮጵያዊያንም ባሉበት ሁሉ ሀገርም ውስጥ ይሁን በሌላ ቦታ ከአንድነታቸው ይልቅ ልዩነቶቻቸው ላይ ሲወያዩና በዚሁ መንገድ ሲፈራረጁ ሰንብተዋል፡፡ ሆኖም፤ ይህንኑ ልዩነት ለዘመናት ሲደሰኮር ቢከርምም ማስታረቂያ እና መቻቻያ መንገዱን የሚያሳይ ጠፍቶ እርሱን በማስፋት ሂደት ውስጥ ሁሉም የበኩሉን ድርሻ ተወጥቷል፡፡ በዚህ ጉዳይ ምናልባት ንጹህ ነኝ ሊል የሚችል ካለ ይገርመኛል፡፡ ፖለቲከኞቹም ቢሆኑ አጀንዳ እየፈጠሩልን በመሰለን መንገድ እንድንቆራቆዝ ሲታትሩ ከርመዋል፡፡

በዚህ ሁሉ መካከል የዶክተር አብይ መንግስት ስልጣን ከመያዙ አስቀድሞ በተለይም ሀገሪቱ የነበረችበትን ጭንቅ የሚያውቁት፤ በተለይም እዚህ ኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ዜጎች ብቻ በቅጡ እንደሚረዱት አስባለሁ፡፡ እንዲያ ያለውን ፈታኝ ጊዜ ሀገር እንዴት ባለ ምጥ ልትወጣው እንደቻለችም ምስክሮቿ ዜጎች ብቻ ናቸው፡፡ እንዲያ የነበሩ ጭንቀቶች የአንድ ወገን ብቻ አልነበሩም፡፡ መልካሙን እንዲያመጣለት ሲመኝ የነበረው ህዝብ በርካታ ነበር፡፡

እዚያው ኢህአዴግ ውስጥ በተፈጠረ ሽኩቻ/ፍትግያ ከበርካታ ሁነቶች ወዲያ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሣለኝ ስልጣናቸውን በገዛ ፈቃዳቸው መልቀቃቸውን ተከትሎ፤ በተለይም የተፈጠረውን ክፍተት ለመሙላት የነበረው አጣብቂኝ በቅርቡም አቶ ኃይለማርያም በአንድ ሚዲያ ቀርበው እንዳነሱት ከባድ ነበር፡፡

ይህንን ሁሉ ጊዜ አለፍን ብለን የዶክተር አብይን ወደመንበሩ መምጣት ያሳየውን ተስፋ ተከትሎ በርካቶች በተለይም ከመጀመሪያው የፓርላማ ንግግራቸው ጀምሮ ኢትዮጵያንና ህዝቧን የገለጹበት ብሎም በተከታታይ ባደረጓቸው ንግግሮችም ያሳዩት ተስፋ ሰጪ ምልከታዎች ምናልባትም ሀገራችን ወደአንድ መልካም ወደፊት ጉዞ ለመጀመር የታተረች መስሎ እንዲሰማን አድርጎ ነበር፡፡

ይሁንና ወዲያው እዚህም እዚያም ከላይ ያነሳሁት አይነት ኮሽታ መሰማት ሲጀመር፤ ተስፋው በአንድ ጎን እንዳለ ሆኖ ስጋታችንም እያየለ ስለመምጣቱ ግልጽ ይመስለኛል፡፡ በርካቶችም ይህንኑ ጉዳይ አስመልክተው በተለያዩ ሚዲያዎች አንስተው ሲመሰክሩ ማስተዋል ተችሏል፡፡

ጩኸት በበረከተባቸው አጋጣሚዎች ሁሉ ምንድነው ደግሞ ዛሬ እያልን ተስፋችንን ሁሉ ጥለን ስጋትችን እየወረረ ሲያስቸግረን በአንድ በኩል ለሚፈጸሙ ሁሉ ጉዳዮች የመንግስትን (የሚመለከተው አካል) መግለጫ ከመጠበቅ ይልቅ መላምቶቻችን ከፍ እያሉ ህዝቡን ወደባሰ ስጋት ሲከቱት ለማስተዋል የተቻለ ይመስለኛል፡፡

ይህም ይመስለኛል ጩኸቶቻችንን ከጊዜ ወደጊዜ እያባሳቸው፤ ከፍም እያደረጋቸው ያለው፡፡ ትንታኔ የሚሹ ጉዳዮች ባለሙያዎች በትክክል ሁነቶች ላይ አስፈላጊ የሚባሉ መረጃዎችን ሰብስቦ፤ ተንትኖና አጠናቅሮ ከማቅረብ ይልቅ በራሳቸው የግል መላምቶች ተውጠው ለሚያስተውል ሰው፤ “ሀገሬ ከወደየትኛው ነሽ?” ያስብላል፡፡

በባህሪ አስቸጋሪ የሚባል ህዝብ የሌለባት ኢትዮጵያ፤ ለመሪዎችም ሆነ ለገዢዎች በሌሎች ሀገሮች እንደሚታየው አይነት ከመስመር የወጣና አልታዘዝም ባይ ብሎም በብዙ ግፊት የሚናወጥ አይነት ህዝብ የሌላት ኢትዮጵያ ስለምን እንዲህ ባለው ሁነት ውስጥ እንድታልፍ በርካቶች ታተሩ? ስለምንስ ህዝቦችን ወደተለያየ አቅጣጫ ለመምራ ሻቱ? ህዝቡስ (ዜጎች) ስለምን እንዲህ ባሉት አስተምርሆ አቀንቃኞች መዳፍ ወደቀ? ፖለቲካችንስ ስለምን ለጥቂቶች ብቻ የተተወ በርካቶች ጀምረው የማይጨርሱት አይነት ሩጫ ሆነ?

ከላይ ያነሳኋቸው ሀሳቦች እንዳሉ ሆነው፤ ኢትዮጵያ እንደሀገር፤ ህዝቡም እንደዜጋ በተለይም የነበሩትን ባህሎች፤ አብሮ የመኖር ልማዱና እሴቶቹን ስለእኩይ አስተምርሆዎች ስለምን አውልቆ ጣለ? ከሐፍረታችን ባሻገር ያለው ጉዳይ በቅጡ መነገር መወያየትም የሚያስፈልገው ይመስለኛል፡፡ ሁሉን በዝምታ የምናልፍበት ሳይሆን የምንወያይ የምንነጋገርበት ጊዜም እንደሆነ አስባለሁና፡፡

ካልሆነ አሁን ባለው ጩኸት መጠን እስከመቼስ እንቀጥላለን? ስርዓት ለዘመናት የሚኖር ግብርም በልክ ለመከወን ሁነኛ መንገድ ነውና በኢያሪኮም የሆነው በመጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ የሚል ቃል ታነቡማላችሁ፡-

‹‹መጽሐፈ ኢያሱ ወልደ ነዌ ምዕ. 6፡20

ህዝቡም ጮኹ፤ ካህናቱም ቀንደመለከቱን ነፉ፤ ህዝቡም ቀንደመለከቱን ድምጽ በሰሙ ጊዜ ታላቅ ጩኸት ጮኹ፤ ቅጥሩም ወደቀ ፤ ሕዝቡም ሁሉ እያንዳንዱ አቅንቶ ወደፊቱ ወደከተማይቱ ወጣ፤ ከተማይቱንም ወሰዱ፡፡››

ወደፊት ከሐፍረታችን ባሻገር ባልኩዋቸው ሀሳቦች ዙሪያ እመለሳለሁ፡፡ ሰላም!!!

‹‹አለህ’ኮ ይሉኛል፤ እውነት አለሁኝ ወይ?›› - ኢትዮጵያዊነት

ወዳጅ በፍቃዱ ኃይሉ ‹‹ኢትዮጵያ ያለ‹ኢትዮጵያዊነት› ልትኖር አትችልም?›› በሚል ርዕስ ለአዲስ አመት መወያያ ጽሁፍ አቅርቦ አነበብኩ፡፡ እነሆ ምልከታዬን ላሰፍር ወደድኩ፡፡

 

ዘመኑ የመሞካሸት ነው፡፡ ኢትዮጵያም ወግ ደርሷት ትሞካሽ ይዛለች፡፡ ወዳጄ በፍቃዱ ኃይሉ አንዳንዱን ጠቅሷል፡፡ እኔ ደግሞ ሰሞንኛውን የ‹ከፍታ› ዘመን ትንቢቷን እጠቅሳለሁ፡፡ ‹ለዘለአለም ትኑር› ‹ይባርካት›ም እየተባለች ያለችውን ኢትዮጵያ፤ አሁን ደግሞ ወደ‹ከፍታ›ው ለመመለስ ጥረት ላይ ያለው ብዙ ነው፡፡

ሀገርኛውን ጉዳይ በብርቱ ማንሳት ተገቢ ነውና እነሆ እኔም ወዳጄ ባነሳው ጉዳይ ላይ የእኔን ምልከታ ለማንሳት ወደድኩ፡፡ በፍቃዱ በአዲስ አመት እንድንወያይበት ያነሳው ጉዳይ መልካም መስሎ ታይቶኛልና ነው ይህንን ማለቴ፡፡

 

ኢትዮጵያ መቼም ከዘመን የናኘ፣ የገዘፈና የበረከተ አመት ታሪክ እንዳላት ተደጋግሞ ተነስቷል፡፡ በርካቶችም በዚሁ ይስማማሉ፡፡ አንዳንዶች በእርግጥ ይህንን የዕድሜዋን ነገር እንደሚጠራጠሩ ቢታወቅም ማለት ነው፡፡ በአንድ ወቅት በዚሁ ጉዳይ ላይ ሀሳብ ሰንዝሬ ነበርና አልመለስበትም፡፡

 

ኢትዮጵያ እንደሀገር ከተመሠረተችበት ወቅት ጊዜ አንስቶ በርካታ ጊዜያትን አሳልፋለች፡፡ በተለይ ደግሞ አሁን አሁን የኢትዮጵያና የኢትዮጵያዊነት ጉዳይ እያነጋገረ መምጣቱ፤ በጉዳዩ ላይ ጥርት ያለ እውነት ይዞ መውጣት እንደሚያሻ አመላካች ነው፡፡ 

 

በዚህም ረገድ ኢትዮጵያን አንድ ብቻ ሆና የማየት ምኞት ያላቸውና የለም ብሔራችን ቀዳሚውን ድርሻ መያዝ አለበት ብለው የሚያስቡ ልሂቃንና ሌሎችም ተነስተው በተለይም በቅርብ ጊዜ የመነጋገሪያ አጀንዳ አድርገውት መቆየታቸው ይታወሳል፡፡

 

በመሠረቱ ፖለቲካችን የብሔር እንዲሆን ለምን ሆነ? ብሎ መጠየቅ ተገቢ ይመስለኛል፡፡ የብሔር ፖለቲካው እንዴት እንዲህ ሊይብብ ቻለ? ማለትም ተገቢ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ታዲያ በደፈናው ጉዳት አለው ብቻ ብሎ መደምደምስ ተገቢ ነው ወይ? እንዲህ በርካታ ብሔሮችና ብሔረሰቦች በሚኖሩባት ሀገር፤ የብሔርን ጉዳይ አንስቶ መነጋገር ለሀገር አንድነት አስጊ ነው ብሎ መደምደም በእራሱ የተዳፈነው እንደተዳፈነ ይቆይ፤ አትነካኩ ማለት አይመስልም ወይ? በተለይም አሁን ባለው ሁኔታ በደንብ ልንነጋገርበት ይገባል ብዬ አስባለሁ፡፡ እንደአንዳንዶች በደፈናው ሰው መሆንህን ብቻ አስቀድም ብሎ መመጻደቅም ተገቢ አይመስለኝም፡፡ ለዚህ ደግሞ ከኢትዮጵያዊያን ወዲያ ህያው ምስክር የለም፡፡ አንድ እንሁን ባለ አንደበታቸው የስንቱን ብሔር እያወጡ ሲናገሩ፣ የስንቱንም ጓዳ ጎድጓዳ ሲማስኑ እንደሰነበቱ ለመመልከት ችለናል፡፡

 

ብሔርን ማዕከል ያደረገው አስተሳሰብ ለምን እንዲህ ሊነሳ ቻለ? ከተባለ ዋነኛ ምክንያቱ ጭቆና ነው፡፡ ይህ ደግሞ በተገቢው አኳኸን ምላሽ ሊሰጠው የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡ ኢትዮጵያ ለተወሰኑት ብሔሮች ብቻ የተመቸች መሆን አለባት ተብሎ የሚታሰብ ከሆነ እርሱም በእራሱ አደገኛ ነው፡፡ ምቾት ከተባለ ለሁሉም ነው መሆን ያለበት፡፡ በአንደኛው መገፋት ሌላኛው እንዲመቸው መታሰብም የለበትም፡፡ ይህ ግን ታዲያ ብሔርን ለምን ትጠቅሳላችሁ ኢትዮጵያዊነትን ብቻ በደፈናው አራምዱ አይነት ዲስኩር እንዳይሆን እሰጋለሁ፡፡

 

ኢትዮጵያ የሁሉም ብሔሮችና ብሔረሰቦች መኖሪያ ናት፡፡ ይህች ሀገር ታዲያ ሀገርነቷ ለሁሉም እስከሆነ ድረስ፤ ሁሉም ብሔሮች እምነታቸው፣ ባህላቸው፣ አኗኗራቸው፣ በአጠቃላይ ማንነታቸው ሁሉ በኢትዮጵያዊነት ጥላ ውስጥ አብሮ መነሳት መቻል አለበት፡፡ ይህ ካልሆነ ግን ‹ኢትዮጵያዊነት› ከንግግር አልፎ ተግባራዊነቱ ጽንፍ ካስያዘ መልካም አይደለም፡፡ በምንናገረው ልክ ተግባራችን መከወን አለበት፡፡ ይህ ደግሞ ግድ ነው፡፡ 

 

አንዳንዶች የብሔር ጉዳይ መነሳቱ ልዩነቶች እየሰፉ መጥተው ኢትዮጵያ የሚለውን ትልቁን የአንድነት ጥላ እንደሚያፈርስና የአገሪቱ ህልውና በክልልና በብሔር ማንነቶች ላይ የተንጠለጠለ እንዲሆን ያደርገዋል ይላል፡፡ እዚህ ላይ ታዲያ ይህችን ሀገር የሰሯት እነማን ናቸው? ሀገሪቱስ ብትሆን የብሔሮቹ ውህድ ውጤት አይደለችም ወይ? አሁንም ቢሆን፤ ማንኛውም ሀገራዊ ነገር ሲከወን ሁሉንም ባማከለና ለሁሉም ብሔሮች ሁለንተናዊ ጥቅም መሆን የለበትም ወይ? በዚህ አግባብስ አሁን ላይ የሚነሱት ብሔርን ያማከሉ እውነቶች ተገቢ አይደሉም ወይ? ነገሮችስ እውነት እንዲሁ እየተዳፈኑ፤ ኢትዮጵያዊነትና አንድነት በሚል የሁሉንም ልብ ሊረታ በሚች ቃል ብቻ እውነቶች ታጭቀው ሳይወጡ መቅረት አለባቸው?

 

ይህ መሆን እንደሌለበት ይሰማኛል፡፡ አንድነት መልካም ቢሆንም፤ ኢትዮጵያዊነት ጥሩ ቢሆንም፤ ከቃል በዘለለ በእውነት ላይ የተመረኮዘ ማንነት ጉዳይ ሲነሳ ታሪክ አታጣቅሱ እንደሚሉት ግለሰቦች መታሰብ የለበትም፡፡

ዛሬ ላይ የምናወራላት ኢትዮጵያ በበርካታ ዜጎች አጥንትና ደም የተገነባች ሀገር ናት፡፡ ይህች ሀገር ታዲያ ሀገር ሆና ለዛሬ እንድትበቃ ዋጋ የከፈሉት አካላት በሙሉ እኩል ሊወደሱ ይገባል፡፡ በሀገር አንድነት ስም ዘር እስከማጥፋት የደረሱት ደግሞ ሊኮነኑ ግድ ነው፡፡ አትንኩብኝ፤ አትንኩብን ተብሎ አይቻልም፡፡ በየትኛውም አጋጣሚ ቢሆን የኢትዮጵያን አንድነት በተሻለ አግባብ መፍጠር የሚቻለው እውነትን እየሸሹ ሳይሆን እየተጋፈጡ ብቻ ይመስለኛል፡፡ ምክንያቱም አለሙ ዛሬ ሌላ ነው፡፡

 

በመሠረቱ የብሔር ጥያቄ የማንነት ጥያቄ ተደርጎ መነሳቱ በርካቶችን አስከፍቶ ይሆናል፡፡ ነገር ግን ብሔርን በትክክል ከፍ ባለ ድምጽ መናገር አዳጋችና አስነዋሪ በሚመስልበት ዘመን ያለፍን እኛ ኢትዮጵያዊያን፤ በተለይም ብሔርን ለመናገር ከተወሰኑ ብሔር ተወላጆች በቀር ሌላው እንደሌላ ነገር ይታይበት በነበረባት ይህችው ኢትዮጵያ፤ በሀይማኖት፣ በባህልና በኢኮኖሚ የሚጨቆኑ ብሔሮች በነበሩባት ኢትዮጵያ ላይ ሆነን ‹እንደምን ዛሬ ላይ ተነስታችሁ በይፋ ማንነታችሁን ተናገራችሁ?› አይነት ነገር ተገቢ አይሆንም፡፡ በዚህ አግባብም የምትሄድ ኢትዮጵያን ባናስባት የተሻለ ይመስለኛል፡፡

 

በእውኑ፤ ሀገር ማለት ከባድ ትርጉም እንዳለው ማንም መረዳት ያቅተዋል የሚል ምልከታ የለኝም፡፡ ሀገር ደግሞ የማንነት ምሳሌ ስትሆን የእኔንም ባህል፣ ታሪክና ምሉዕነቴን ተቀብላ በእርሷ እንደምወከል ልታሳየኝ ግድ ነው፡፡ ዜግነትን ከማንነት ከቀላቀልነው ችግር የሚሆነው ለዚሁ ነው፡፡ ገጣሚው እንዳለው ‹ሀገር ማለት ረቂቅ ነው ቃሉ›፤ ማንነትም ታዲያ የደምና የአጥንት ዋጋ የተከፈለበት ውስብስብ መሠረት ያለው አንዳች እምቅ የራስ መገለጫ ነው፡፡

ማንነታቸውን በግልጽ የተናገሩና በማንነታቸው ላይ ሀሳባቸውን ያስተጋቡ ግለሰቦች ልዩነትን ለማስፋት እንደሚንቀሳቀሱ ተደርጎ ይታሰባል፡፡ ይህ ደግሞ መልካም አይደለም፡፡ በተጨማሪም ለአንድነት ጸሮች እንደሆኑና ይህንኑ በመናድ አዲስ ታሪክ ለመጻፍ እንደሚሞክሩ ተደርጎ ይታሰባል፡፡ 

 

ይህ በእንዲህ እንዳለ፤ በተለይም ‹የአንድነት ሀይሎች/አቀንቃኞች› ነን የሚሉት ግለሰቦችና ቡድኖች ብሔርን የተመለከተ ጉዳይ የሚያነሱ ግለሰቦችና ቡድኖች በሙሉ በአንድ ድምጽ ‹ዘረኞች› ተብለው ሲወቀሱና ሲዘለፉ ይታያል፡፡ በእኔ አመለካከት የኢትዮጵያን አንድነት ከመሻት አልያም ከሌላ መንፈስ በመነሳት ብቻ የብሔርን ጉዳይ አንስቶ መናገር ዘረኛ ሊያስብ አይችልም፡፡

 

በኢትዮጵያ የብሔር ፖለቲካ አይሎ ይሆናል፡፡ በርካታ የፖለቲካ ፓርቲዎች በብሔር የተደራጁ ሆነው ሊሆን ይችላል፡፡ ነገር ግን የታሪክ ነገር ሲነሳ ብሔሮች የሚያነሷቸውን እውነቶች በጥቅሉ እየተቃወሙ ስለአንድነት ብቻ እንዘምር መባባሉ ከባድ ይሆናል፡፡

 

ኢትዮጵያን በተመለከተ ከእኛ ወዲያ፣ አንድነት ከምንለው ሰዎች ባሻገር ……. የሚሉትም ቢሆኑ እርሱን ትቶ፤ በእኔ እምነት ኢትዮጵያዊነትን ሳይሆን እራሷን ኢትዮጵያን ብናስቀድም እመርጣለሁ፡፡ ያኔ በመከባበር መንፈስ ስለሀገር ማቀንቀን እንጀምራለን፡፡ ሜዳው እኩል እንዲሆን ባልፈቀድነው ልክ ግን ለመነጋገር ጉዳዩን አሁንም ማለባበስ ይሆንብናል፡፡ በእራሳችን ስጋት ውስጥ ታጭቀን ሌሎችን ለማዳመጥ አለመውደድ ግን ሊታሰብበት ግድ የሚል መሰለኝ፡፡ ስለመሰለኝም ሀሳቤን ለማካፈል ወደድኩ፡፡ ኢትዮጵያን አስቀድሜያለሁ፡፡ ኢትዮጵያዊነቱማ የለም፡፡ ገና ብዙ ልንለፋበት ያስፈልገናል፡፡ በእኛነታችን ላይ መስማማት ያስፈልገናል፡፡ ስለሆነም፤ ‹‹አለህ’ኮ ይሉኛል፤ እውነት አለሁኝ ወይ?›› - ኢትዮጵያዊነት

 

ቸር ያቆየን!

 

አብርሃም ተስፋዬ

የኦሮሞ እናቶች ትርክት

‹‹እንወልዳለን! ወልደን ለሞት እነገብራለን! ከመንግስት ያለንን ሀሳብ የሚያዳምጥ፤ በእኛ ልክ የሚረዳን አጥተናል፡፡ እኛነታችንን ተነጥቀናል፡፡ ስለምን ዋጋ እንደምንከፍል አናውቅም፡፡ እኛም ስለምን እንዲህ እንደሆንን እንጃ! ብቻ ጭቆናው ብሶብናል፡፡ መዳበሪያ ፍለጋ መታተራችን ለጉድ ነው፡፡ ሙግታችን ነጻነት ነው፡፡ መብታችንን ፍለጋ ነው፡፡ እኛ ለምንኖርለት አላማ የሚኖሩ፤ ጭቆናን የማይታገሱ ልጆች ወልደናል፡፡ ብናልፍ ምን ይቆጨናል? ሞትንስ እንኳ ቢሆን ስለምን እንፈራዋለን? ልጆቻችንስ ቢሆን በጥይት አረር ከፊታችን፤ ከእጃችን ላይ ሲወድቁ አይተን የለም ወይ? ስለምን ኑሮንስ እንወዳታለን? የልጅን ሞት ያህል ነገር፤ የልጅን ደም ያህል ነገር፤ የልጅን ነፍስ ያህል ነገር እያዩ ማጣት ምንስ ቢመጣ ለመቀብ አያዘጋጅም ወይ? ሀገር ይፍረደና!››

እንዲሁ ሳስብ የኦሮሞ እናቶች እንዲህ ከላይ የገለጽኩትን የሚሉ ይመስለኛል፡፡ እኒህ እናቶች ታዲያ ጀግኖች ናቸው፡፡ በዚህ ሁሉ ውስጥ ልጆቻቸውን እየገበሩም እንኳ እጅ ሊሰጡ አይደፍሩም፡፡ በፍጹም ተቃራኒ ከሆነ መንገድ አይሰለፉም፡፡ ልጆቻቸውን ስለፍትህ፣ ስለነጻነት፣ ስለእኩልነት ይሰብካሉ፡፡ ሰርተው፤ ሆነው፤ ተግብረው፤ ከውነውም ያሳያሉ እንጂ በቃል፣ በወሬ አይኖሩትም፡፡ የኦሮሞ እናቶች፡፡

በዚህች ሀገር ታሪክ ደማቅ ታሪክ ተጽፎላቸው ያሉ፤ ገቢራቸው ከሁሉ በላይ የገዘፈና የላቀ ሆኖ የሚታዩ በርካታ የኦሮሞ ልጆች አሉ፡፡ እኒህ ግብራቸው ከሁሉ በላይ የተቀመጡ ኦሮሞዎች ስለብሔራቸው ሲያነሱ/ሲናገሩ ሁሉም በጥርጣሬ ስለምን እንደሚመለከታቸው አይገባኝም፡፡ ክብራቸውን ክብሬ ነው ብሎ የሚቀበለው ሁሉ፤ ኢትዮጵያዊነታቸውን ብቻ እንዲሰብኩ፤ ከዛ ባሻገር ያላቸውን ማንነት እንዳይናገሩ የሚፈልግበት ሁኔታ ለእኔ ግራ ነው፡፡ በምንም መልኩ ይሁን፤ አንዳች እውነት ይዘን መነሳት ካልቻልን ይህ ሀቅ በፍጹም ልብ እውነተኛና ተዐማኒውን ኢትዮጵያዊነት አያመጣውም፡፡

ከሰሞኑን የኦሮሞ ልጆች ጥያቄ ጋር በተያያዘ በርካታ ነገሮችን እያየን፣ እየሰማን፣ እየታዘብንም ጭምር ነው፡፡ ገራሚ ሁነት፡፡ አስደናቂ ነገርም ነው፡፡ በጣም አስደንጋጭም ልንለው የምንችለው አይነት፡፡ ከላይ የጠቀስኩት ነገር፤ የኦሮሞ እናቶች ሊሉት ይችላሉ ብዬ ያሰብኩትን ቢሆን አይገርምም፡፡ እኒህ እናቶች ስለምን ልጆቻቸውን እንደሚገብሩ በደንብ የተረዱ ናቸው፡፡ ለእኔ ጥግ ይዞ መከራን ከሚቆጥረው በላይ የጀገኑ፤ አንደኛ!

እነዚህን እናቶች ለሚመለከት ሰው፤ እነዚህን እናቶች ለሚያስብ ሰው፤ እነዚህን እናቶች ለሚያውቅ ሰው፤  ስለምን ልቡ በጭካኔ እንዲሞላ እንደሚሆን አላውቅም፡፡ ስለኢትዮጵያ ‹አንድነት› ‹የሚሰብኩት› (እኒህ አካላት ውስጣቸው ያልጠራ መሠረታዊ ችግር እንዳለባቸው ይሰማኛል) አካላት ይህንን እውነት ስለምን ማደባበስ እንደሚፈልጉ፤ ስለምን ስለእነዚህ እናቶች በአንድም ሁነት ሊጨነቁ እንዳልፈለጉ፤ ስለህዝቡም ያላቸው እውነተኛ ስሜት እየተስተዋለ ያለበት ሁኔታ እንዳለ ለመረዳት ይቻላል፡፡

በኢህ ጉዳይ ላይ ዲ/ን ሙሉጌታ ወ/ገብርኤል የተባሉ ግለሰብ እ.ኤ.አ. 2013 ላይ የጻፉት ጽሁፍ ላይ ያሰፈሩትን ፍርሃታቸውን/ስጋታቸውን እዚህ መጥቀስ ተገቢ ይመስለኛል፡፡ ‹‹ከተራ ጩኸትና መፎከር ያላለፈ፤ መያዣና መጨበጫ የሌለው፤ ልብ አውልቅ ባለቤት ያጣ፤ ግልጽ የሆነ ራዕይና ግብ የሌለው፤ የተዘበራረቀና የተምታታበት፤ አይደለም ሰፊው ሕዝብ ለአንድ አላማ ሊያሰልፍ፤ ሊያሳምንና አግባብቶም ከጎን ሊያስከትል ቀርቶ እርስ በርስ መስማማትና መደማመጥ ያቃታቸው የሥመ ፖለቲከኞቻችን …. በተለያዩ ምክንያቶች የሚነሱ፤ ጊዜያዊ ኃይማኖታዊና ማህበራዊ ጥያቄዎችና አለመግባባቶች …. ሳስብው ኢትዮጵያዊያን እስከ ዳግም ምጽዓት ድረስ የሚያስፈልገንን ሳናገኝ እንዲሁ እንደጮኽን፤ እንደናፈቀን….እንዳናልፍ እፈራለሁ››

‘Pseudo Ethiopians’

እውነት ለመናገር ስለኢትዮጵያና ስለኢትዮጵያዊነት ያሉት ትርክቶች በሙሉ በአንድ ዥረት ብቻ እንዲፈሱ የመፈለጉ አዝማሚያ ከበርካታ ወገኖች የሚመላለሰው፤ አጉል መሀለኝነትን ለመከተል በማሰብ ነው ብዬ አምናለሁ፡፡ ከሁሉ በላይ ሊያስማማን የሚችለውና፤ ከማንም ጋር ሳያሻክር ሊያኖር የሚችለው ነገር ይህ ነው ብለው የሚያምኑ፤ ለራሳቸው ሀሳብ የማያድሩቱ ግብዞች የሚመርጡት ሀሳብ ይመስለኛል፡፡ በውስጣቸው የሚያስቡትና ከልብ የሚተጉለት ሌላ አጀንዳ እያላቸው፤ እነርሱ ግን የሚፈጽሙት ሌላ (በጣም ሌላ) ግብር ሆኖ ይታያል፤ ይህ ደግሞ በተለይም በፖለቲካ ፓርቲዎች ውስጥ በሚሳተፉና፤ በሌላም ሁኔታ ለፖለቲካዊ እንቅስቃሴው ቅርብ ነን በሚሉ ግለሰቦችና ቡድኖች ሲዘወተር ይስተዋላል፡፡

ኢትዮጵያ እንደሀገር፤ ሀገር ሆና እንድትቀጥል በእኔ እምነት እውነቱን መቀበል እና መዋጥ ግድ ይመስለኛል፡፡ ኢትዮጵያን ኢትዮጵያ የሚያደርጋት፤ በመጨፈላለቅ ላይ የተመሰረተ አንድነት ነው ብዬ አላምንም፡፡ ኢትዮጵያ፣ ኢትዮጵያ እያሉ መደንፋት ብቻም ነው ብዬ አልቀበልም፡፡ የእውነት ከልብ በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉትን ብሔሮችና ብሔረሰቦች እውነት ተቀብለን ሊሻር የማይችለውን ለማቻቻል፣ ይቅርታ የሚያጠያይቀውንም ተጠያይቀን በግልጽ ስንነጋገረው ብቻ ነው፡፡ ሀገር ልታድግ፣ ሀገር ልትገነባ የምትችለውም እንዲህ ሲሆን ነው ብዬ አስባለሁ፡፡

እምነትና ጽናት ይስጠን እንጂ እውነቶችን ለማደባበስ በምንሞክርበት ወቅት እየከፈልን ያለውን ዋጋና፤ እያደረስን/እያኖርን ያለውን የነገ ጦስ በጊዜው ምንደርስበት ይመስለኛል፡፡ ታሪክ ዐዋቂዎች የሚሰሩት ስህተት፣ ታሪክ ተናጋሪዎች ከሚሉት በላይ ነው፡፡ የኖረው ህዝብ እያለ፤ አጥኚው ነኝ ባዩ ‹አንበሳ› መስሎ የሚታይበት ሀገር ነው ይሄ! ‹‹የምጣዱ እያለ……….›› እንዲሉ፡፡

ታሪክ በበርካቶች ተጽፎ ይገኛል፡፡ ብዙዎችም እንዲህ ነው፤ እንዲያ ነው እያሉ ዘግበዋል፡፡ ዜና መዋዕሎችም ለምስክርነት ቀርበዋል፡፡ ጎብኚዎችም ሳይቀሩ የጻፏቸው ድርሳናት ተገላብጠዋል፡፡ ንጉሶች ስለራሳቸው ያስጻፏቸውም ደርዞች በርክተው እንዲጠቀሱ ሆነዋል፡፡ (ነጋድራስ ገ/ህይወት ባይከዳኝ ታሪክ እንዴት ሊጻፉ እንደቻሉ ያነሳው ሀሳብ እዚህ ጋር ልብ ሊባል ይገባዋል)

ከኦሮሞ ህዝብ

ስለኦሮሞ ብዙ ተጽፏል፡፡ እኔ በዚህ ላይ የምጨምረው ብዙ አይኖርም፤ አስፈላጊ ከሆነ ወደፊት የምናጣቅሳቸው ይኖራሉ፡፡ ነገር ግን፤ ‹‹ኦሮሞ ግንድ ነው›› ይህ የጄ. ጃገማ ኬሎ ንግግር ነው፡፡ በአንድ ወቅት ‹ፋክት› መጽሔት ላይ የሰጡት ቃል፡፡ ይህ ግንድ ነው እንግዲህ አሁን መፍለጫ የበዛበት፤ ሊቆርጡት የሚታገሉት ብዙ ናቸው፡፡ የሚታትሩት በርካቶች ናቸው፡፡ ትግሉን ለማኮላሸት የሚሹት ምክንያታቸው እንኳ ግልጽ አይደለም፡፡ ‹ስጋት› ነው፡፡ ተራ ስጋት፡፡

ስጋት ለምን?

በዘመን አዙሪት ዛሬ ላይ ከመድረሳችን በፊት ይህ ህዝብ እንደህዝብ ከቦታ ቦታ ተንቀሳቅሶ ለመኖር ሞክሯል፡፡ ሙከራ ብቻም አይደለም፤ አድርጎታልም፡፡ የኦሮሞን ጥያቄ (ማንኛውንም ጥያቄ ማለት ነው) በፍጹም ቀናኢነት ለመቀበል የሚያንቃቸውን ግለሰቦችና ቡድኖች ስንመለከት፤ በርካታ ናቸው፡፡ በተለይም አንዳንድ ጊዜ እነርሱ ወደፊት የሚያስቡትን ነገር ፍንትው አድርጎ ሊያሳይ በሚችል መልኩ ጥያቄውን ለመሞገት ሲሞክሩ ይስተዋላሉ፡፡ ኢትዮጵያ የበርካታ ብሔሮችና ብሔረሰቦች ውጤት ናት፡፡ ኢትዮጵያ ሲባል ህዝቡ ነው፡፡ ተራራና ሜዳው ብቻ አይደለም፡፡

ኦሮሞም እንደህዝብ የዚህ ሀገር ጉዳይ ያገባዋል፡፡ የዚህ ሀገር ነገር ይመለከተዋል፡፡ ይህ ማለት ታዲያ ኦሮሞን መቀበል በሚያቅታት ኢትዮጵያ ውስጥ እንደማይሆን መጠርጠር አያሻም፡፡ ያገባኛል የሚባለው በሚመለከት ነገር ላይ ነው፡፡ ኦሮሞ ጥያቄ ሲያነሳ በሚበረገግበት ሁነት ውስጥ፤ እንዲህ ያሉ የህዝቡ ጥያቄዎች በሙሉ በጥርጣሬ እንዲታይ በሆነባቸው ሁነቶች ውስጥ በአንድ ስለመሆን ማሰብ ከባድ ሊሆን እንደሚችል መገመት አስቸጋሪ አይሆንም፡፡

ኦሮሞን እንደህዝብ የዚህች ሀገር አካል፣ ባህሉም የኢትዮጵያ ባህል፤ ቋንቋውም እንደበርካታ ተናጋሪ ህዝብ ባለቤትነቱ የሚገባውን ቦታ አግኝቶ፤ ውክልናው በሚገባው ደረጃ እንዲሆን ሁሉም ሊሰራ ግድ ነው፡፡ ‹ተራ› ስጋቶችን በየሁነቱ እያነሱ የኦሮሞን ህዝብ ከማስከፋትና፤ በተለይም እንደህዝብ የሚደርስበትን በደልና ስቃይ አብሮ መካፈል የሚችል አመለካከትና ህሊና ሊኖረን ግድ ነው፡፡ ይህ ባልሆነበት ሁኔታ፤ አንድነት የሚባል ነገር ዝም ብሎ እየደሰኮሩ የሚመጣ አይመስለኝም፡፡ በመከባበርና፤ በመተዋወቅ ላይ የተመሰረተ አንድነት እንዲ፤ እውነቱን አደባብሰን የምንዘምረው ‹አንድነት› አሁን ካለው አካሄድ ብዙም ልዩነት ያለው አይመስለኝም፡፡

ስለሆነም፤ የኢትዮጵያን አንድነት ስናስብ፤ በእርግጥም ባህሉን፣ ቋንቋውን፣ ማንነቱን፣ ሁለመናውን አምና የምትቀበል፤ በዚሁም እንደህዝብ የሚገባውን ቦታ አግኝቶ ሊኖር የሚችልበትን ሁኔታ የምታመቻች ሀገር እንዲኖሩ መሻት ተገቢም አስፈላጊም ይመስለኛል፡፡ በአንድ ወገን ትግልና ደም ብቻ የምትቆም፤ በአንድ ወገን የምትደምቅ ብቻ ሀገር የምትሹ ካላችሁ እርሱ በፍጹም ሊታሰብ የማይገባው ሀሳብ እንደሆነ አበክሬ ለመንገር እወዳለሁ፡፡

የእነዚህ የኦሮሞ እናቶች እንባ፣ መቀነታቸውን ጠበቅ ያደረጉበት ስሌት፤ ልጆቻቸውን የከፈሉበት ሁነት ግን በሁላችንም ልብ እንዲኖር ግድ ነው፡፡ ስለመሞትማ ከእነርሱ በላይ፤ ትግል ሜዳ ላይ ስለሚኖር ከፍታና ዝቅታማ ከእነርሱ ወዲያ እስኪ ማን?

ክብር ለኦሮሞ እናቶች!

ጋዜጠኝነት፣ ጽንፍና ኢትዮጵያ (ሙያ፣ ወገንተኝነትና ሀገር) ፩

ጋዜጠኝነት፣ ጽንፍና ኢትዮጵያ

(ሙያ፣ ወገንተኝነትና ሀገር)

፩

የህዝብ ልሳንና አንደበት መሆን መታደል ነው፡፡ የህዝብን ብሶትና ምስጋና ለማስተጋባት ያለአንዳች ሀፍረት በእውነት ለእውነት ለማቅረብ መመረጥም እንዲሁ ነው፡፡ ህዝብ ብዙ ያስባል፡፡ ህዝብ ብዙ ይመኛል፡፡ ህዝብ የመበርከቱን ያህል ሀሳቡም እንዲሁ ሊሆን ግድ ነው፡፡ የተለያዩ ሀሳቦች፤ የተለያዩ ምልከታዎች፤ የተለያዩ እውነቶች፤ የተለያዩ ማንነቶችም ጭምር፡፡ በእነዚህ ውስጥ ታዲያ የህዝብ አንደበት የመሆን አደራ የሚጣልበት፤ በተለይም አንደበታቸው ለተያዘ/ለተገታ ብርቱ አንደበት የመሆን ድርሻ የሚጣልበት፤ አደራውን በግብሩ እንዲያሳይ የሚጠበቅበት አንዳች ባለሙያ አለ፤ ጋዜጠኛ፡፡

ጋዜጠኝት ያለውን እውነት ተቀብሎ ለህዝብ መልሶ የማቅረብ፤ ብሎም ህዝቡ የሚያነሳቸውን ጥያቄዎች የማስተጋባት፤ አዲስ የተፈጠሩ ክስተቶችን የማሳወቅ እና አድማጭ፣ አንባቢውና ተመልካቹ በሚመለከቱት ጉዳዮች ላይ የበቃ መረጃ እንዲኖረው ለማድረግ የሚከወን ሙያ ነው፡፡ በዚህ ውስጥ ታዲያ የአድማጭ፣ አንበባ ወይም ተመልካቹን ቀልብ ለመግዛትና የእርሱን ሀሳብ እያስተጋባ እንዳለ ለማሳወቅ፤ ጋዜጠኛው ብርቱ ፈተና ይጠብቀዋል፡፡ እንዲህ ባለውም ጊዜም ስህተቶች እንዳይከሰቱ የጋዜጠኝነት መሠረታዊያንን ጠንቅቆ መረዳትና መጠበቅ ግድ ይላል፡፡ 

እኒህም የጋዜጠኝነት መሠረታዊያውን የተለያዩ ጸሐፍት በተለያየ ቁጥር ቢያስቀምጧቸውም፤ በዋናነት ግን ገለልተኝነትና፣ በእውነት ላይ የተመሰረቱ መሆንን፣ ሚዛናዊነት ወይም ከወገንተኝነት መጽዳትን እና ገለልተኝነትን፣ የተለያዩ ሀሳቦችን ወይንም ምልከታዎችን ማስተናገድን፣ ከህዝብ ጋር መቀራረብን ብሎም ቁርኝት ያለውን ጉዳይ በትኩረት መስራትን በዋናነት ሁሉም ይስማሙባቸዋል ለማለት ይቻላል፡፡

በተለይም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እየወጡ ያሉ ጽሁፎች እንደሚያስረዱት ከሆነ፤ ጋዜጠኞች ኦፊሴላዊ የሆኑትን መረጃዎች እንደወረዱ መቀበል የለባቸውም ብለው ይከራከራሉ፡፡ ጋዜጠኞች የህዝብ አይንና ጆሮ ናቸው፡፡ ስለሆነም ሁሉንም ነገር እንዲጠይቁ ይጠበቅባቸዋል፡፡ በተለይም በስልጣን ላይ ያሉትን፡፡ ምክንያቱም ስልጣናቸውን ለማቆየት/የሥልጣን ዘመናቸውን ለማራዘም ሲሉ ያለውን እውነት እነርሱ ወደሚፈልጉት አቅጣጫ ዘወር አድርገው ስለሚያቀርቡት፡፡ ስለሆነም ጋዜጠኞች ጠንካራና በሳል ጥያቄዎችን/መጠይቆችን በማቀረብ ሁነቱን ለህዝብ ማድረስ ይጠበቅባቸዋል፡፡ አንዳንድ ጊዜም ጋዜጠኞች ስለሚጠይቁት ጉዳይ መለስተኛ ዳሰሳ በማካሄድ ተጠያቂዎች በፍጹም የማይፈልጉትን አይነት መጠይቆች ማንሳታቸው ይጠበቃል፡፡ ይህ ሁሉ እንዲሆንም የጋዜጠኛው ተገቢ የሚባለውን አስተሳሰብ ተላብሶ፤ ሁለንተናዊ ዝግጁነቱን ጠብቆ መንቀሳቀስ ይኖርበታል፡፡

ሙያዊ ስነምግባራትን ጠብቆ፤ ከወገንተኝነት በጸዳ መልኩ ሥራዎችን ማከናወን ከየትኛውም ጋዜጠኛ የሚጠበቅ ጉዳይ ነው፡፡ ጋዜጠኛው ወደደም ጠላም፤ ሁኔታው እርሱን (በግል) ይመልከትም አይመልከትም ነጻ ሆኖ ሁኔታዎችን ለህዝብ፤ የማድረስ ግዴት ይጣልበታል፡፡ ይህንን ግዴታ ነው እንግዲህ በቅጡ መወጣት የሚገባው፡፡ በዚህ መካከል ታዲያ እንቅፋቶች ይጠፋሉ ማለት አይደለም፡፡ አንዳንድ ጊዜ ከጋዜጠኛውም አቅም በላይ የሆኑ እርሱን በጣም ሊፈትኑ የሚችሉ ነገሮች ሊገጥሙት እንደሚችሉ ይገመታል፡፡ ነገር ግን እነዚህን ሁኔታዎች በጥንቃቄና የሙያውን ክብር በጠበቀ መልኩ ማለፍ ይጠይቀዋል፡፡

በተለያዩ ሀገሮች ጋዜጠኞች ይዋከባሉ፡፡ ጋዜጠኞች ላይ እንግልት ይደርሳል፡፡ ድብደባውም አይቀርም፡፡ ጥድፊያውም እንደዚያው ነው፡፡ በአንዳንዶች ላይ የሚኖረው እምነት ሠፋ ያለ ነው፡፡ አንዳንዶችም አይታመኑም፡፡ አንዳንዶች በዕውቀት ይሰሩታል፡፡ አንዳንዶችም በድፍረት፡፡ ማይክራፎኑንና አየር ሞገዱን ስላገኙ ብቻ ጋዜጠኛ የሚባሉ፡፡ ብዕርን ከወረቀት አዋደድኩ ብለው፤ አንባቢ ነኝ ብለው ስለሚያስቡ ነገሮችን አጣቅሰው ስለጻፉ ብቻም ጋዜጠኛ የሚል ማዕረግ የተጫነላቸው አሉ፡፡

(ይቀጥላል)

ሚያዚያ 01 ቀን 2007 ዓ.ም.

© አብርሃም ተስፋዬ

ስደት ዕጣ የሆነው ትውልድ

አድዋ የጥቁር ህዝቦች ድል፡፡ እውነት ነው፡፡ አለም ወደደም ጠላም ያወቀው ድል፡፡ እኩይ ተግባር የተሸነፈበት ድል፡፡ ኢትዮጵያውያን በየትኛውም ክፍላተ አለም ላሉ ጭቁን ህዝቦች እንዲህም ይቻላል ብለው ማሠብ እንዲችሉ ያስቻለ ድል ተጎናጽፈዋል፡፡ ደስ የሚል እውነት፡፡ ደስ የሚል ታሪክ፡፡ የእውነት ኢትዮጵያዊ ድል፡፡ 

ሠሞኑን ብዙሀን መገናኛዎቻችንም እኛም ስለአንድ ነገር ብቻ ማውራት ይዘናል፡፡ የአድዋ ድል፡፡ ግን ሠሞነኞች ነን፡፡ ከአመት አመት ማስተጋባትና መዘከር እየተገባን ሁለትና ሶስት ቀን ብቻ እናወራዋለን፡፡ ይህ ብቻ አይደለም በርካቶቻችን አድዋ ሲነሣ ኢትዮጵያዊነታችን ደርሶ ይሰማናል፡፡ ደርሰን ወኔያም እንሆናለን፡፡ አድዋ! 

ሰሞኑን የማነባቸው ጽሁፎች ግርም ቢሉኝ ነው ይህችን ልበል ማለቴ፡፡ ወራሪን መመከት የቻለ ኢትዮጵያዊ ስደትን መርጧል፡፡ አድዋ ላይ ድል ያደረገው ኢትዮጵያዊ ባርነትን ሽቷል ነው ያነበብኳቸው ጽሁፎች መንፈስ፡፡ እንደኔ ግን በርካቶች በተለይም ኢትዮጵያውያን ስደትን ለምን መረጡ የሚለውን ጥያቄ መመለስ ነው ዋናውና መሠረታዊው ጉዳይ፡፡ ስደትማ እንደሚያንገሸግሽ ስደትማ እረፍት እንደማይሰጥ ለኢትዮጵያዊ ለመንገር መሞከር ለቀባሪው ማርዳት አይነት ይሆናል፡፡ በሀገር መኖር' በሀገር ማጌጥ' በሀገር መስራትና መበልጸግ የማይፈልግ ማን አለ; ሁሉም ኢትዮጵያዊ ይህንን የሚጠላ አይመስለኝም፡፡ 

ሠዎች ነንና ሌሎች ያደረጉትን አይተን ከነሱ ጥሩ የምንለውን ወስደን መተግበር እንፈልጋለን፡፡ ህይወታችን በድህነት የታጠረ ነውና ብዙዎቻችን ቤተሰቦቻችን እኛን ለማሳደግና ለማኖር ብሎም ለማቆየት የከፈሉትን ዋጋ በተወሰነ ደረጃም ቢሆን (ምንም እንኳ የነርሱን (የቤተሰቦቻችንን ማለቴ ነው) ያህል ባይሆንም) ማድረግ እንፈልጋለን፡፡ 

ብዙ ጊዜ ደግሞ በአቅራቢያችን ያሉና ከሀገር ውጭ ያሉ ወንድምና እህቶቻችን ናቸው ይህንን ሲያደርጉ የምናየው፡፡ ስለሆነም በአንድም ይሁን በሌላ ምክንያት ከሀገር መሠደድ ያስመርጠናል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በተለይ አሁን እንደ ቀበሌ (ወረዳ) ባሉ አገልግሎት መስጫ ተsማት አካባቢና በየመንደሩ ባሉ የገዢው ፓርቲ #ሁነኛ$ ሰዎች ነን ብለው በሚያስቡና የፖለቲካ እውቀት ባሉበትም ያላለፈ በርካታ ሰዎች እየፈጠሩ ያሉት ተጽዕኖም ቀላል የሚባል አይደለም፡፡ ለእያንዳንዱ በዜግነታችን ብቻ ማግኘት ለሚገባን አገልግሎት ከብዙ ቢያንስ በአንዱ የቀበሌና የራሳቸው ብቻ ግለሰቦቹ በሚፈጥሯቸው አደረጃጀቶች ውስጥ መታቀፍ #ያልተጻፈ ህግ$ ሆኖ ያገለግላል፡፡ 

ከአድዋ ድል 100 ኛ ዓመት ክብረ በዓል ጋር ተያይዞ ከድሮ ጀምሮ አብሮን የመጣውን ወኔ ቀመስ ሁነት ሁሉም መወርወር ይዟል፡፡ #ጣሊያንን ያባረረ ኢትዮጵያዊ እንዴት አሁን ስደትን ይመርጣል;$ ነው የብዙዎቹ ይዘት፡፡ 

በእርግጥ ኢትዮጵያውያን አድዋ ላይ ድል አድርገዋል፡፡ እውነት ነው ኢትዮጵያውያን አልነካ ብለው ሆ ብለው ለወረራ የመጣውን ጠላት አባረዋል፡፡ ግን ዛሬ ላይም አሁን ያለውን ወጣት ለምን ተሰደድክ ብሎ ከመውቀስ የዘለለ አንዳች ሌላ አማራጭ ማቅረብ አለመቻሉ ያስገርመኛል፡፡ ለምን ብሎ መጠየቅ በሚያስወግዝበት ሁነት& ሀገር ውስጥ መቆየት ምናልባት አያስደስትም ይሆናል፡፡ ለዚህም ይመስለኛል ብዙዎች መሠደድን የሚመርጡት፡፡ 

ትምህርታቸውን ያጠናቀቁ ዜጎች አሁን ያላቸው ብቸኛ አማራጭ የገዢው ፓርቲ አባል መሆን ብቻ እንደሆነ አምነው ወደ ህይወት መድረክ ብቅ ማለት ከጀመሩ ቆይተዋል፡፡ የዩኒቨርሲቲ ህይወት እንኳ ከብዙ በጥቂቱ በፓርቲ ሥራ የሚጠመዱ ወጣቶች በርካቶች መሆናቸውን ይናገራል፡፡ እያየንም ነው፡፡ አሁን አሁንማ የቅጥር ማስታወቂያዎች እንኳ ከዕውቀት በዘለለ ከትምህርት ማስረጃ ይልቅ የቀበሌ የድጋፍ ደብዳቤ ይመርጡ ይዟል፡፡ 

ሀገሬ በእኔ ላይ ብዙ ኃብት (Resource) አፍስሳለች፡፡ እኔ ደግሞ ተምሬ ላገለግላት ካልቻልኩ እኔ ብቻ ሳልሆን ሀገሬም ባክናለች ማለት ነው፡፡ በተለይ ደግሞ አሁን አሁን በዜጎች ላይ የምናየው በራስ መተማመን ማጣት በነጻነት የፈለግነውንና ያሰብነውን እንዳንከውን ያደርገናል፡፡ 

ስደትን ባላበረታታም የሚሠደዱ ዜጎችን እንደሀገር ከዳተኛ መቁጠር ግን አልደፍርም፡፡ አልደግፍምም፡፡ በትምህርት ቤቶችም ቢሆን መምህራን ጊዜያቸውን በቀበሌዎች እንደሚያሳልፉ ይስተዋላል፡፡ በጊዜው ያላስተማሯቸው ልጆች ቤት ገብተው ግራ ሲጋቡ ማየት የተለመደ ነው፡፡ የትምህርት ጥራት ከምን ይጀምራል; የሚለውን በሌላ ጊዜ ብመለስበት ይሻላል፡፡ 

ግን እኔ መምህራን በየትኛውም የትምህርት መስክ ሊሆን ይችላል (አለማዊውንም መንፈሳዊውንም) የእውነት አባቶች እንዲሆኑ እሻለሁ፡፡ መሻት ብቻ አይደለም አምናለሁም፡፡ በራሱ የሚተማመን ሀገሩን የሚወድና ጠንካራ ትውልድ መፍጠር የሚችል& በቅቶ የሚያበቃ - መምህር፡፡ 

አሁን ግን እየሆነ ያለው የተለየ ይመስለኛል፡፡ መምህራኑ በሌላ ሥራ ከተጠመዱ እንዴት ነው; የትምህርትስ ጉዳይ; ስደት የመምረጣችን አንዱ ምክንያት ምናልባትም ተስፋ ማጣት ሊሆን የሚችለው ለዚህ ይሆናል፡፡ 

መምህራን ብቁ ዜጋ ከመፍጠር ይልቅ አማራጮችን ከማቅረብ ይልቅ ብቸኛ መንገድ የሚሉትን መስመር ማሣየት መጀመራቸው ተማሪዎቻቸው በተለያዩ ብዙሃን መገናኛዎች ከሚያገኙት መረጃ ጋር በማነጻጸር ውጭን አስመርጦም ይሆናል፡፡ ለነገሩ አካላችን እንጂ መንፈሳችን ከሸፈተ ሰንበትበት ብLDል፡፡ የምናገኘው መረጃ እንኳ የውጭውን ካልሆነ ለብዙሃን መገናኛዎቻችንም ቢሆን ጆሮም አይንም ከልክለናቸዋል፡፡ 

ልባዊ የሀገር ፍቅር ስሜት በሁላችንም ዘንድ ቢኖር ይመረጣል፡፡ ካልሆነ ትውልድ ይኮላሻል፡፡ በርካታ ጀግኖች ነበሯት ኢትዮጵያ፡፡ ጅግንነቱ የት ገባ; ምላሹን እንግዲህ ለሁላችንም በየራሳችን እንየው፡፡ ግን ከላይ የጠቀስኳቸው ነገሮች ሳስብ እንደው ጠቅለል ለማድረግ በራስ መተማመን ማጣትና ፍርሃት ይመስሉኛል ለስደታችን ዋነኛ ምክንያቶች፡፡ 

ፈሪ ትውልድ ደግሞ ለማንም አይበጅም፡፡ የፈሪ ትውልድ ታላቅ ግብር ፈርቶ ማስፈራራት ብቻ ነው፡፡ እናት ጀግና ትውለድ፡፡ ለዛውም ኢትዮጵያ፡፡ ለዛውም ኢትዮጵያዊ እናት ከጀግናም ጀግና መውለድ ትችልበታለች፡፡ 

በርካቶች ብንመኝም ጥቂቶች ባለው ስለተደሰቱ ቢመርጡትም እንኳ፡፡ ሀገር ለሀሉም እኩል ናት፡፡ ይህንን ከጽንሰ ሀሳብ በዘለለ በተግባር ማየት የሁላችንም ምኞትና ፍላጎት መሆን አለበት፡፡ ስደተኛ ትውልድ እያሉ መውቀስ ትርጉም የለውም፡፡ ቅኝ አልተገዛንም ብሎ ማውራት ትርጉም የለውም፡፡ አሁን አሁን በእጅ አዙር ቅኝ ስላለመገዛታችን ማሣያ እየጠፋ ነው፡፡ ስለስደት ሲነሣ መሠደድን ከመውቀስና ከማብጠልጠል የዘለለ ለምን ስደት እንደብቸኛ አማራጭ ተወሰደ ብለን ለመፍትሔው ብንረባረብ ሳይሻል እንደማይቀር ይሠማኛል፡፡ 

ማንኛውም ሰብዓዊ ፍጡር ተገቢውን ክብርና ነጻነት ማግኘት ይፈልጋል፡፡ በተለይ ደግሞ በሀገሩ መሸማቀቅ የሚፈልግ የለም፡፡ ሀገራችን ከማንም በላይ ተከብረን የምንኖርባትና የምንኖርላት ብትሆን ይመረጣል፡፡ ለነጻነታችን ከሀገራችን በላይ ማንንም አንመርጥም፡፡ ሀገራችን ከማንም በላይ በየኛነት ስሜት የምንኖርባት ብትሆን መልካም ነው፡፡ ለእኔ ከተመቸኝ ምን ገዶኝ የሚል ስግብግብነት የፈሪ ትውልድ መለያ ነው፡፡ 

ከፈሪ ትውልድ ይሰውረን፡፡ ለምን ብሎ የሚጠይቅ ትውልድ ያስፈልጋታል ኢትዮጵያ፡፡ የሚያየውን ያልተገባ አካሄድ የሚቃወም አማራጮችን የሚያመላክት ለነገዋ ኢትዮጵያ የሚያስብ ትውልድ ያሻታል፡፡ ካልሆነ አደጋው የከፋ ነው፡፡ ዛሬን እንጂ ነገን የማያስብ ትውልድ የሚያጋጥመውን ላለማወቅ የሚፈልግ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ከፍርሃት የመነጨ ነው፡፡ ምክንያቱም በጥቂቱም ቢሆን ሲያስብ የሚያጋጥመውን አዘቅት ያውቀዋል፡፡ ከዚህ ፍርሃትና ጭንቀት ለመውጣት እንደብቸኛ መፍትሔ የተያያዝነው ደግሞ ስደትን ነው፡፡ 

እርግጥ ነው ሀገር ሀገር ለሚል ማንኛውም ኢትዮጵያዊ የስደት ጉዳይ አንገብጋቢ ነው፡፡ ሀገር ላይ አለመከበር ያሳምማል፡፡ ክብርና ኩራት ብለን የምንፎክርበት ኢትዮጵያዊነት በፍርሃትና ልፍስፍስነት ተተክቷል፡፡ ስደትን መፍትሔ ማድረግ ይዘናል፡፡ መወቃቀስ መፍትሔ አይሆንም፡፡ ለምን ብለን መጠየቁ ነው የተሻለው፡፡ ሲደረግ እያየን ስላልተደረገልን ለምን ብለን ብንጠይቅ ቁጣ አያሻውም፡፡ 

ስደትን እያበረታታሁ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያን ያለኛ ማሠብ አይደለም ለማሠብ መሞከር በራሱ ሀጢያት ይሆንብኛል፡፡ ግን የምናያቸው ነገሮች ያስገደዱንም ይመስለኛል፡፡ ለነገሮች ብቃት ኖሮን አለመመረጣችን ያሳምመኛል፡፡ መገፋት ማንንም አያስደስትም፡፡ እንሰደድ ባልልም ቢያንስ ለውድድር ብንቀርብና በአንድ አይነት የውድድር መስፈርት ብንመዘን መልካም መሆኑን ሳልገልጽ አላልፍም፡፡ ማንም መድሎ ሲደረግብት እያየ መቀመጥ አይፈልግም፡፡ ለዚህም ስደትን ያስመርጠዋል፡፡ 

የኤርትራው ፕሬዜዳንት ኢሣያስ አፈወርቂ አንድ ጊዜ ከአልጀዚራ ጋር ባደረጉት ቃለምልልስ የሰጡትን መልስ አስታወስኩ፡፡ ዜጎች ከኤርትራ በየቀኑ ወደ ጎረቤት ሀገሮች ይሠደዳሉ፡፡ ሀገርዎን የወከሉ ስፖርተኞች እንኳ በሄዱበት ቀርተዋል ለምንድነው; ብላ ጠየቀች ጋዜጠኛዋ፡፡ ፕሬዜዳንት ኢሣያስ ተገረሙ፡፡ ይሄ ለእኔ አዲስ ነው ብለው መለሱ፡፡ ለነገሩ ማንም ሠው የተሻለ ነገር ፍለጋ የትም ቢሄድ እንደማይገረሙ አከሉበት፡፡ 

© አብርሃም ተስፋዬ  

This article was publish in "Awramba Times" newspaper on March 12, 2011.

“ወደራቁት ሴቶች ምዕራፍ 8000 ÷…”

"እኛም አለን ሙዚቃ"

 “እናንት በዚያ ያላችሁ ሆይ! እነሆ እርቃናችሁን ትሆኑ ዘንድ የተፈቀደ፤ ወንድሞቻችሁንም በወሲብ ፍላጎት ትፈትኑ ዘንድ የተወደደ ቢሆን ጊዜ ይኸው እርቃን መሆናችሁ ተፈቀደ’’ የተባለበት ቦታ ያለ መሰለኝ፡፡ ከዚህ ከአዲስ አበባ አንዳች ነገር ገብቶ ይሆናል፡፡ እርቃን መሆን ሳይፈቀድ አልቀረም፡፡ ግን ስለምን እንዲህ እንዲሆን እንደተፈረደ/እንደተፈቀደ አላውቅም፡፡

ከቅርብ ወዳጄ ጋር ጫማችንን ለማስጠረግ ከአንድ ካፍቴሪያ በር ላይ ቁጭ ብለናል፡፡ ከእኛ በስተግራ አቅጣጫ ሁለት ሴቶች ይመጣሉ፡፡ ለአቀማመጣችን ከታች ወደ ላይ አይነት ጉዞ ነው፡፡ ሁለቱም በጣም ያጠሩ ቀሚስ መሰል ጨርቆችን በላያቸው ጣል አድርገዋል፡፡ ብጣሽ ጨርቅ ነገር ልበልው ይሆን?

እንደ"ሽሮፕ"….

እያወሩ ነው፡፡ ምን እንደሚያወሩ በግልጽ አይሰማም፡፡ ስለሆነም እርሱን መገመት ከባድ ነው፡፡ ነገር ግን እንቅስቃሴያቸው ጤነኝነት ካለው አላውቅም፡፡ በተለይ አንደኛዋ ትውረገረጋለች፡፡ እየሄዱም ይደነሳል፡፡ በመንገድም ለካ ውዝዋዜ አለ፡፡ ንቅናቄዋ መስመር ያለፈ አይነት ነው፡፡ ይህ ዘመንኛው የእነእንቶኔ <ድመታዊ> አካሄድ ከሆነ ብዬም አሰብኩ፡፡ (ሞዴል ምናምን ነን የሚሉት ወ……. ያመጡብንን ነገር እያሰብኩ ነው፡፡ በቅርቡ እንደውም በብሔራዊው የቴሌቪዥን ጣቢያ የመዝናኛ ፕሮግራም ላይ የተመለክቱት ነገር ትውስ አለኝ፡፡ ወደታች እመለስበታለሁ፡፡) ነገር ግን ከእርሱም ለየት ይላል፡፡ ይህንን ስል በእርግጥም በእዚህች ሴት ላይ ብቻ አይቸው አይደለም፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እየተመለከትን ያለውን ሰውነትን እንደ አዲስ ሽሮብ የመበጥበጥ አካሄድ በሴቶቻችን ዘንድ እንደልማድ እየተወሰደ ያለና በጣም በብርቱ እየተከተሉት ያለ ነገር ስለሆነብኝ ነው፡፡ በእርግጥ ከበርካቶችም ጋር በዚህ ጉዳይ ላይ ሳወራ እንዳስተዋሉት ለመረዳት ችያለሁ፡፡ በጉዞዋ ላይ……… ግን እንደው ልክ የምትቀመጥበት አልያም ሌላ ማረፊያ ስታገኝ እንዴት ልትቀመጥ እንደምትችል አሰብኩት፡፡ አንዳንድ ጊዜም ምናልባትም አንዳንዶች ከካፊቴሪያዎች ቶሎ የማይወጡት እንዲህ ባለው አካሄድ የተነሳ ድካም ገብተው፤ እረፍት ከመሻት የመነጫ ይሆን? እየሄዱም መንቀጥቀጥ.....

ለወላጅ ማፈሪያ

አፍታም አልቆየም ሌላ ደግሞ ትዕይንት፡፡ እምብረትና ጡት መለየት የተሳናት አይነት አንዲት ራቁት ደግሞ መጣች፡፡ ራቁት ነው፡፡ ምንም ልብስ የለም፡፡ ከወገብ በላይ አንዲት ቢጢል ያለች የሆነች ነገር ብቻ ጣል አድርጋለች፡፡ በጣም ገራሚ አይነት ነው፡፡ ወዳጆችዋ አብረዋት አሉ፡፡ አይ ዘመናዊ ወዳጅ! እንዲህ ያለውንም ለማረቅ ጊዜ የሌለው አይነት፡፡ የሚያስጠላውን ለመንገር የማይደፍር፡፡ የማይመርጥም፡፡ብኩን ወዳጅ፡፡ እርቃነ ስጋዋን በአሸናፊነት መንፈስ (መንፈስም ቆሌም ሞራልም ያላት አይመስለኝም) ትንቀሳቀሳለች፡፡ በእርሳ ውስጥ ደግሞ ያለው የራስ ክህድት ከባድ ነው፡፡ (ራስን መካድ ማለቴ በእምነት ቢሆን የሚወደደውን አይደለም፡፡ ራስን አለመሆንን ለመግለጽ እንጂ)፡፡ በራስ መተማመን እንዳልለው እርቃን መታየት……ስልጣኔ እንዳልለው ልብስ እያለ አለመልበስ……. ማወቅ እንዳልለው ብርዱም…….አለማወቅም እንዳይሆን ሌሎች አብረው አሉ……. ግራ ነው፡፡ በዚህም ቅጽበት አንዳንድ ጊዜ አንዳንድ ሰዎች የሚሉት ነገር ትውስ አለኝ፡፡ አሰዳቢ፡፡

ወዳጅማ ቢኖር እንዲህ ባለው እብደት ውስጥ ባንገኝ፡፡ እራስንም ትቶ ሌሎችን ስለሚሆነው በእርግጥም ትክክለኛውን መንገር፤ መምከርና መገሰጽ ያስፈፈልግ ነበር፡፡ ምን ያደርጋል አልሆነም፡፡

"ትዳር ማለት"

በአንድ ወቅት የዩኒቨርሲቲ ተማሪ ሳለሁ፤ የስነ ጾታና ተዋልዶ ስልጠና ይሰጣቸው ተብሎ ከምንማርበት ዩኒቨርሲቲ የሕክምና ኮሌጅ ተገኝተናል፡፡ ሥልጠናውን የሚሰጡን ዶክተር ሴት ናቸው፡፡ (አሁን ለጊዜው ስማቸውን አላስታውሰውም):: “ትዳር ማለት ምን ማለት ነው?” ብለው ጠየቁ፡፡ “ትዳር ማለት ክቡር ነው፡፡……… ትልቅ የሆነውን ሀገር ለመመስረት የምንጀምረው እዚህ ነው፡፡ …………” እና ሌሎችም ሰፋ ያሉ ሀሳቦች ተንሸራሸሩ፡፡ ተማሪዎች ምላሽ ይሰጣሉ፡፡ ዶክተር ምላሹን ይመዘግባሉ፡፡ ትዕይንቱ ቀጠለ፡፡ በመጨረሻም ሀሳቦችን ሰብስበው ሲጨርሱ፡፡ “ያላችሁት ሁሉ እውነት ነው” አሉ ዶክተር፡፡ “ግን ቀለል ባለ ሁኔታ እወቁልን፤ ወሲብ በእኔና በእርሱ/በእርሳ መካከል መሆኑ አይግረማችሁ፡፡ አርግዛም ብታይዋት አትደነቁ ማለት ነው፡፡ ማሳወቂያ ነገር፡፡ እውቅናን የመሻት ጉዳይ ነው፡፡” ብለው መለሱልን፡፡ ይህ እንግዲህ በወቅቱ በነበረው ስልጠና የተሰጠው ትርጉም ነው፡፡

መሠረታዊው እውነት ታዲያ እውቅናውን ማህበረሰው ይሰጣል ማለት ነው፡፡ ይህ ማህበረሰብ የሚሰጠውን እውቅና ግን ማዋረድ ተገቢ አይመስለኝም፡፡ ማርገዝ ከትክክለኛው ሰው ከሆነ ክብር ነው፡፡ የትውልድን ቀጣይነት የምናረጋግጥበት ጸጋ፡፡ ለብቻ በሚሆን የተዘጋጀ፡፡ የተሰናዳ፡፡ ክብርን የሚሻ፡፡ የሚገባውም ሁሉ ነው፡፡ መጸነስ፡፡ ይህንን ጸጋ ማዋረድና ማራከስ ግን የአንዳንድ ሴቶች ግብር ከሆነ ሰነባበተ፡፡ በተለይ በተለይ……. እነ እከሌ፡፡ ራቁት ለመሄድ በጣም በቀረበ አለባበስ እርግዝናቸውን ቆሌ አሳጥተው ክብረቢስ ያደረጉ ሴቶች በከተማው አሉ፡፡ ፋሽን ነው በሚል ይሁን አልያም በሌላ እንዲህ ያለውን ዋልጌነት መከተል ጤንነት አይመስለኝም፡፡

በአንድ አጋጣሚ በተወሰኑ አመታት በፊት ያገጠመንን ጉዳይ ላጫውታችሁ፡፡ አዲስ አበባ፡፡ አንዲት ወዳጃችን አርግዛለች፡፡ እናም የማታ ትምህርት ትከታተል ነበርና አንዳች ሰፋ ያለ ለእርጉዝ ሴቶች የሚሆን ልብስ ብቻ ለብሳ ወደ ትምህር ቤት ትመጣለች፡፡ ከላይ የሚለበሰውንና ሱሪውን ለብሳ ደብተር ይዛ፤ በመንገዱ ሰከም ሰከም እያለች ሳለ፤ “ውይ!” አንዲት ሴት ቁጣና እልህ በተቀላቀለበት ሁኔታ ይገላምጡዋታል፡፡ ደነገጠች፡፡ “ምነው እንዲህ ክብር አሳጣችሁት?” ሴትየዋ ጠየቁ፡፡ “ምናለ እንደው ትንሽ ሻርፕ ብትደርቢ፤ በይ እንኪ ይህንን ሻርፕ” ሴትየዋ ሻፓቸውን አወለቁ፡፡ “ቀልብ የላችሁ መቼም፡፡ ሸፈን ይደረጋል፡፡ ነውር ነው፡፡” ብስጭት ብለው ሄዱ፡፡ ሁሌም የሴትየዋ ነገር ይገርመኛል፡፡ ምናልባት እንደሌላው ሰው ዝም ብለው ተገርመው፤ በውስጣቸው ተሳድበው ማለፍ ባለመፈለጋቸው ይሆናል፡፡ እናትነታቸው ላቀብኝ፡፡ ሁሌም አስባቸዋለሁ፡፡ በተለይ እንዲህ ያለውን ነገር ሳይ፡፡ ዛሬ ደግሞ ያሉትን እርጉዞች ሲያዩ (በተለይ አንዳንዶቹን) ምን ይሉ ይሆን/ነበር?

እማማ እኔ ደግሞ በተለይ ባለፈው ያዩሁዋትን አልነግርዎትም፡፡

የእርግዝና መቅለል

እርግዝና የምን ውጤት እንደሆነ መደስኮር ቁብ አይሰጥም፡፡ በየትኛውም አግባብ እንካ ቢሆን፤ በልጅነታችን ጀምሮ ስለነገሩ እንዲህ ነው ተብሎ ማውራት ስለማይቻል ቃላት ተመርጠውለት ይጠራል፡፡ በጣም በርክቶ የሚሰማው ግን የባለጌ ነገር የሚለው ነበር፡፡ ይህ የኢትዮጵያዊያን አተያይ ነው፡፡ እኛም ብንሆን የዚህ ማህበረሰብ ውልድ በመሆናችን፤ ወሲብ ለእኛ የብልግና/የባለጌ ነገር ነው ማለት ነው፡፡ ይህንን የባለጌ ነገር ደግሞ ማንም አያበረታታውም፡፡ ስለሆነም በግልጽ የሚፈጸም ሆኖ አይታይም፡፡ ነውርም ነው፡፡ ስልጣኔው እዛ እስኪያደርሰው ድረስ፡፡ (ይህንን ስል ታዲያ አንዳንድ ስነምግባር የጎደላቸው ነውርን አያደርጉም ማለቴ አይደለም፡)

ይቀጥላል፡፡

ተጻፈ ጥር 27 ቀን 2007 ዓ.ም. ሌሊት 8፡00 ሠዓት

© አብርሃም ተስፋዬ

ወይ አንቺ!

‹ደግሞ በእድሜሽ እንጣላ?›

ሠሞንኛ አጀንዳ ሆነሻል፡፡ በርካቶች እድሜሽን ሲጠይቁ እየሠማሁ ነው፡፡ አንዳንዱም ታሪክ ቀመስ ጉዳዮችን አክሎ ‹‹ይኸውላችሁ እወቋት የሚባለው ሁሉ ውድቅ ነው›› ይላል፡፡ ሌላውም ይህንኑ በመንተራስ ‹‹እርሱን በፍጹም አትስሙ/አትመኑ፤ እውነቱ ይህ ነው›› ይላል፡፡ ብዙ ጽሁፍ፡፡ በዚህ መካከል ነው ታዲያ የፌስቡክ ወዳጄ ሽንቁጥ አየለ ‹‹ኢትዮጵያዊ ውህድ ህዝብ ነው? የጋራ ኢትዮጵያዊነት ማንነት ያለውስ ህዝብ ነው?›› ብሎ የጠየቀበትን ጽሁፍ ያየሁት፡፡ እናም አነበብኩት፡፡ አንብቤም ዝምታን ለመምረጥ ተቸገርኩ ስለሆነም እንዲህ እጀምራለሁ፡፡ በቅድሚያ ግን ምስጢር፡፡

እንዳይገርምሽ፡፡ አንቺ ማለቴም እንዳይከፋሽ፡፡ በ‹አንቺ› የሚጠራኝ ይጠየቅልኝ ካልሽ ዘላለምን (ዘላለም ክብረት) ጠይቂው፡፡ ለምን አንቺ እንዳለሽ በቅርቡ ከእስር ቤት ጻፈው በተባለ ጽሁፉ ተንትኖልን ነበር፡፡ እንደውም ‹ይድረስ ላንቺ› ብሎ የጻፈልሽ ደብዳቤ፡፡ መቼም አንብበሽዋል አይደል ኢትዮጵያ? እኔም ተቀበልኩትና ‹አንቺ› አልኩሽ፡፡ አንቺ ደግሞ! አንቺ!

ሸንቁጥ አየለ በጽሁፉ በርካታ ነገሮችን አንስቶ ነግሮናል፡፡ ደጋግሜ አንብቤዋለሁ፡፡ በእርግጥ ጥቂት የማይባሉ የቃላት ግድፈቶች ያዝ አላደረጉኝም ለማለት አይደለም፡፡ ቢሆንም አንብቤዋለሁ፡፡ ስላንቺ እድሜ ጀመረና፤ ስለማንነትም አንስቶ ውህደትን ሰበከ፡፡ መልካም ሀሳብ ይመስላል፡፡ ነገር ግን አቀራረቡ ትንሽ ተቀላቀለብኝኛ ነው፡፡

‹አንቺ ደግሞ እድሜሽ?›

በእርግጥ በእድሜሽ ዙሪያ በርካታ የተዘበራረቁ እይታዎች እንዳሉ አንብቤያለሁ፡፡ እናም ይህንኑ ለመረዳት ሞክሬያለሁ፡፡ ክርክሮችም አሉ፡፡ በእድሜሽ ልኬት መጠን ላይ ብዙዎች የራሳቸውን ማሳመኛ እያነሱ ይከራከራሉ፡፡ በእውነት ግን እድሜሽ ስንት ነው?

እኔ ሳስብ አንቺነትሽን ለመውሰድ በእርግጥም የተወሰኑ የኋላ ታሪክሽን ማንሳት ተገቢ ነው ብዬ አምናለሁ፡፡ እርሱን ደግሞ ካነሳን፤ ከድሮ ጀምሮ ስንማር እንደመጣነው እውነት ለመናገር አርጅተሻል፡፡ የነአክሱም፤ የነላሊበላ፤ የነጀጎል፤ የነፋሲለደስ፤ የነሼከነሁሴን፤ የነአዋሽ መልካ፤ የነጃሺ፤ ………………………………… ታሪክ ማገላበጥ ምናልባት ቀላል ሊሆን ይችላል፡፡

ዕድሜሽ ታዲያ ክርክር ውስጥ የሚገባው አሁን የያዝሽውን ቅርጽ አስመልከቶ ከሚሰጡት ማብራሪያዎች በመነሳት ነው፡፡ ‹ይህንን ቅርጽ የያዘው በዚህ ወቅት ነውና እድሜሽ እዚህ ላይ ነው› ብለው አንዳንዶች በመቶዎች ብቻ የተወሰነ እንደሆንሽ ይናገራሉ፡፡ እኔ ደግሞ አሁን የያዝሽን ቅርጽ የያዝሽው የግዛት ማስፋፋትን ተከትሎ ቢሆንም እንኳ ያው አምነሽ የተቀብለሽው የራስሽ ታሪክ ከሆነ፤ ነገር ከውልደት ይጀምራልና እድሜሽ ሄዷል አሮጊት ነሽ እልሻለሁ፡፡ በዚህም እርጅናሽ እስማማለሁ፡፡ እድሜሽ የበረከተ ነው፡፡ የሆንሽ ባለብዙ እድሜ ነገር ነሽ፡፡ ነገር ግን አባቶች የሚሉትን ልዋስና ከእድሜሽ አልተማርሽም፡፡ ነገር ግን በእድሜሽ ልክ አይደለሽም፡፡ ነገር ግን እንደእድሜ እኩዮችሽ አይደለሽም በታናናሾችሽም ልክ ለመሆን ገና ገና ይቀርሻል፡፡

ታሪክሽ

ከእድሜሽ ጋር ተያይዞም ታዲያ ታሪክሽ እንደተፈለገው የሚጠመዘዝ አይነት ነው፡፡ ሁሉም ያሻውን የሚልሽ፤ ሁሉም በልኩ ሊሰፋሽ የሚችል አይነት ነሽ፡፡ ደግሞ እኮ የሚገርመው ዝምታሽ!

በአንቺ ዝምታ ውስጥ ትዝብት ይታያል፡፡ በዝምታሽ ውስጥ ንቀትም አለ! ዝምታሽ አንዳንዴ ያስፈራል፡፡ ዝምታሽ አንዳንዴ ያስጠላል፡፡ ዝምታሽ………….በዚህ ብርቱ ዝምታሽ ውስጥ ደግሞ ታሪክሽን እናውቃለን የሚሉ እንዳሻቸው ሲያደርጉት ይስተዋላል፡፡

ሸንቁጥ ታዲያ ለጽሁፉ የጠቀሳቸው ፕሮፌሰር ኤፍሬም ይስኃቅ በአንድ ወቅት (ወቅቱን አልጠቀሰውም) ‹የማንነት ግጭት ውስጥ የገባው የዚህ ዘመን ትውልድ› ብሎ በገለጸው የእኛ ትውልድ አባላት ኢትዮጵያ ያላትን እድሜ አስመልከቶ ለቀረበላቸው ጥያቄ ሰጡት ያለው መልስ እንዲህ የሚል ነበር፡-

‹‹ የኢትዮጵያ ታሪክ ከ10ሺህ አመታት በላይ ነው፡፡ በዚህ ረዥም የታሪክ ሂደት ውስጥም የኢትዮጵያ ህዝብ ውህድና የጋራ መሠረታዊ እሴት ያለው ህዝብ ነው…››

እንደሸንቁጥ ጽሁፍ ከሆነ ፕሮፌሰሩ ንግግራቸው በዚህ አላበቃም፡፡ ‹‹የአሁኑ ትውልድ ታሪኩን በደንብ ከመረመረ በርካታ የሚያስተሳስረው አኩሪ ታሪክ የሚያገኝባቸው ታሪካዊ ኩነቶች አሉት›› ብለዋል ፕሮፌሰሩ፡፡

በእርግጥ የፕሮፌሰሩ ሀሳብ መልካም ነበር፡፡ ብዙ ታሪክ እንዳለሽ ይነገራል፡፡ ነገር ግን ይህንን ታሪክ ለመመርመር የሚያስችል ምቹ ሁኔታ አለ? እውነት አሁን ያለውና ያንቺ ነው የሚባለው ታሪክ ሁሉንም ዜጎችሽን ያካትታል? በቀደሙት ዘመናት የተከወኑ እኩይ ተግባራትስ የታሪክሽ አካል አይደሉም? መልካም መልካሙን እንጂ ሌላውን በተደራጀ መልኩ ማግኘት ይቻላል? የታሪክ ምሁሮች የሆኑ ልጆችሽስ ምን ያህል ለሙያቸውና ላንቺ የታመኑ ናቸው? ታሪክ አዋቂዎችሽም ጥያቄ ውስጥ የሚጥላቸው ነገር ሲከውኑ ይስተዋላል አኮ! ታሪክሽ እኮ እንዲሁ እንዳወዛገበ ዘለቀ፡፡ ለዚሁም ራስሽ ታሪከኛ ሆንሽ ማንን እንመን ታዲያ? አንቺ ስለምታውቂያቸው ንገሪን፡፡

‹ታላቋ›

ሙገሳ ቀለብሽ ነው መቼም፡፡ የበርካታ ልጆችም እናት ነሽ፡፡ የሠሩልሽ ግን እምብዛም ነው፡፡ ‹‹የታላቋ….›› እያሉ ይሸውዱሻል፡፡ ‹ታላቅ›ነትሽን ለማብሰር በአደባባይ ለመመስከር አይቦዝኑም፡፡ ዞር ብለሽ እያቸውማ………… የሉም፡፡ አንድም አያውቁሽም……………… አልያም………… አጋጣሚው ስለፈጠረላቸው ብቻ ‹ታላቅ› ምናምን እያሉ ሊሸውዱሽ ይሞክራሉ፡፡

ስለቀደመውም ዘመን ሲነሳ በእርግጥ ሥልጣኔ የሚሉትን ነገር ያነሳሉ፡፡ ነገር ግን በብዙ አጋጣሚ ጦረኛ ልጆችሽ እና የጦር ሠራዊት ብዛታ ከሁሉ ገዝፎ ይታያል፡፡ ሸንቁጥ እራሱ መዛግብቱን ጠቅሶ ስለታላቅነትሽ ሲወሳ ‹‹……… አንድ ሚሊዮን ሠራዊት አዝምታ……›› ‹‹………እስራኤልን መውረሯ………›› አክሎም እስራኤላውያን ይፈሩሽ እንደነበር አውስቷል፡፡ ሲቀጥልም የእስራኤል ነገስታትና የታሪክ ጸሐፊዎች ስላንቺ ሲጽፉ ‹‹ታላቂቷ›› ‹‹ታላቅ›› ይሉሽ እንደነበር ነግሮናል፡፡ እንደውም በአንድ ወቅት የእስራኤልን ንጉስ ለመውጋት ሄደሽ እንደነበር ነግሮናል፡፡ ኧረ እንደውም በአንድ ወቅት የእስራኤልን ንጉስ ለመውጋት ሄደሽ የሠራዊትሽን ብዛት አይቶ የእስራኤሉ ንጉስ ወደእግዜአብሔር መጮሁንም መዛግብት አጣቅሶ ነግሮናል-ሸንቁጥ፡፡

ታዲያ እኒህን አንስቶልሽ ሲያበቃ ነው አንቺ ሆይ ወጣት አይደለሽም ያለሽ፡፡ በመሠረቱ ከእርጅናሽ ያተረፍሽውን እጠይቅሻለሁ እኔ፡፡ ስለምን እንዲህ ሆንሽ? ግድየለሽም ንገሪኝ፡፡

‹ውህድ›

ልጆችሽ ውህድ ናቸው ይልሻል ሸንቁጥ፡፡ እርሱ ራሱ የጠቀሳቸው ፕሮፌሰር ኤፍሬም ይስሃቅም ይህንን ሃሳብ እንደሚጋሩ ለመረዳት ችያለሁ፡፡ ነገር ግን የጋራ ነገር አለን ማለት ውህድ መሆን ነው ? እውነቱን ለማወቅ ጠየቅኩሽ፡፡ በተለይ በጽሁፉ ሸንቁጥ ውህደት ከድምር ይበልጣል ብሎሻል የሂሳብ ሊቃውነቱን አባባል ወስዶ፡፡ አንቺ እንዴት ታስቢያለሽ?

እኔ ግን እንደሚመስለኝ በርካታ ልጆች አሉሽ፡፡ የእነዚህ ልጆችሽ ልዩነት አያፈርስሽም፡፡ የተዋሃዱ ልጆች አሉሽ መባሉም አንድ አያደርግሽም፡፡ እንደውም ሲመስለኝ ይህ የመዋሃድ እሳቤ እንደተዳፈነ ፍም ሆኖ ይጎዳሻል፡፡ በአንድ እይታ ብቻ እንድትወሰኚ ያስገድድሻል፡፡ ስለሆነም በዚህ የማይስማሙ ልጆችሽ ደግሞ ወደዚህኛው እንዲመጡ ብርቱ ስራ ይጠብቅሻል፡፡ እንዲያው በደፈና ውህድ ነን ቢባል አንቺስ ደስ ይልሻል?

ባይሆን ያንቺን የጋራ እናትነት መካድ ከባድ ነው፡፡ ይህም ቢሆን ታዲያ ልጆችሽ ላይ ይለሽ የምልከታ ልክ መታየት ይኖርበታል፡፡ በእርግጥ ቢለያዩም ሁሉንም በተቻለ አቅም ሊያስማማ የሚችል-መቻቻል፤ ሠው የመሆናቸውን ልኬት-እኩልነት ለማምጣት ብትሠሪ ይሻልሻል፡፡ እኔ እንዲህ ይሰማኛል፡፡

ይህንንም ስልሽ ግዛት ለማስፋፋት ሲባል ነገስታቱና መሳፍንቱ በየወቅቱ ያደረጉት ውጊያ እንዳለ ሆኖ የነገስታቱን ፍላጎት ብቻ ባማከለ መልኩ የተካሄደውንና ‹ተሸናፊው› ህዝብ የደረሰበትን የታሪክ፤ የሥነልቦናና የማንነት ‹መነቅነቅ› ግን የሚዘነጋ አይመስለኝም፡፡ በእርግጥ አንቺም እንደማትዘነጊው አስባለሁ፡፡ በዚህ መካከል ‹ወራሪ› እና ‹ተወራሪ› ብሎ ማሰብ ይኖር ይሆናል፡፡ አሁን ጉዳዩ የመውረርና የመወረር ሳይሆን ከዚያ ባሻገር ነገስታቱ የወሰዱት እርምጃዎች፤ በሚወሩት ህዝብ ታሪክ ላይ ያሳረፉት ነገር ሁሉ በትክክል መነገር፤ መተረክም እንዳለበት አስባለሁ፡፡ ይህ ሲሆን አንቺነትሽ እውነት ላይ የተመሠረተ፤ እውነትሽ ገኖ የወጣ ይሆናል፡፡ ካለሆነ ለወደፊት ለልጆችሽም ፈተና እንዳትሆኚ እሰጋለሁ፡፡

እንዲህ ያለውን ታሪክም ቢሆን በግልጽ ተወያይቶ መግባባት ላይ ቢደረስ የሚል ሀሳብ አለኝ፡፡ ለነገሩ አንቺ ‹‹ስንቱን ሰብስቤ?›› ትይኝ ይሆናል፡፡ ግን ብትሞክሪው መልካም ነው፡፡ እኔ እንደውም ከውህድሽ ይልቅ በልዩነት ውስጥ በሚኖረው የልጆችሽ መስተጋብር ውስጥ መከባበርና መደጋገፍ ያለው ድምቀትሽ ይናፍቀኛል፡፡

ለዛሬ እንዲህ ብልሽ አይከፋሽ ይሆናል፡፡ ሸንቁጥ በማንነት ጉዳይ ላይ ስለተነሳው ሁነት ደግሞ በሌላ ጊዜ ልመለስበት፡፡

መልካም ይሁን፡፡

© አብርሃም ተስፋዬ

http://shenkutayele.wordpress.com/2014/09/24/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB%E1%8B%8A-%E1%8B%89%E1%88%85%E1%8B%B5-%E1%88%85%E1%8B%9D%E1%89%A5-%E1%88%8A%E1%89%A3%E1%88%8D-%E1%8B%AD%E1%89%BD%E1%88%8B%E1%88%8D-%E1%8B%A8%E1%8C%8B/